Het Lab

    Onze video's

    Korte filmpjes die we zelf maken, per onderwerp. Tik of klik op een video om hem te bekijken. Ze staan op onze eigen server, dus er kijkt geen videoplatform mee.

    Kies een video

    Voor 60-plussers: zo werken oplichters

    Rustige filmpjes van een minuut over echte gevallen. Kijk ze zelf, of samen met je ouders of grootouders.

    Echt gebeurd: oplichting op het werk

    Vier echte gevallen in thrillerstijl, elk in 30 seconden, met de regel die het had voorkomen.

    Oplichting thuis: online en aan de telefoon

    Een 'terugbetaling', een nepwebshop, een nep-robotcheck en een nepbeleggingsapp. Zo werken oplichters, en zo herken je ze.

    Echt gebeurd: zo kwamen ze binnen

    Een geraden wachtwoord, gekraakte software, een oude mediaserver en een behulpzame nieuwkomer. Met de regels die het hadden voorkomen.

    Gegevens: gelekt of bijna kwijt

    Wat gebeurt er met gegevens als niemand oplet? Geplakt in een AI-chat, bewaard op een vergeten server, of bijna gewist zonder werkende back-up.

    Phishing, met een knipoog

    Kort en grappig: klik niet zomaar, en bewijs dat je een mens bent.

    Wat we maken

    Websites, webshops, software, lokale AI, IT-beveiliging en shirts.

    Verder in het Lab

    Hoe veilig werk jij zelf?

    Tien vragen, een score en tips voor wat je nu kunt doen. Zonder inloggen en zonder e-mailadres.

    Echt gebeurd - 2024

    'De politie' komt je sieraden ophalen

    Een vrouw van 77 in Eindhoven

    Wat er gebeurde
    Op een avond in december 2024 belde 'de politie': criminelen hadden het op haar huis gemunt, twee van hen waren opgepakt en twee nog niet. Ze moest ruim een uur aan de lijn blijven en mocht met niemand praten. Haar kostbaarheden zouden worden opgehaald om ze veilig te bewaren, en ze spraken een codewoord af: 'papegaai'. Rond half acht stond er een jonge man voor de deur die het codewoord noemde. Hij nam haar bankpas, haar sieradenkistje en een ketting mee die ze kort voor de dood van haar man had gekregen, en vroeg nog om een tas om alles in te stoppen. Diezelfde dag kwamen er uit haar wijk nog vier van zulke meldingen.
    Waarom het werkte
    Gezag, angst en eenzaamheid: wie ruim een uur aan de lijn hangt en met niemand mag praten, kan door niemand gewaarschuwd worden. Het codewoord maakte de nepagent juist geloofwaardig.
    Wat het kostte
    Tot en met oktober 2025 registreerde de politie ruim 10.000 incidenten met nepagenten, tegen 520 in heel 2023. De daders richten zich vooral op mensen van 70 jaar en ouder.
    Wat het had voorkomen
    De politie haalt nooit geld, bankpassen of sieraden bij je op en vraagt je nooit om iets geheim te houden. Hang op, bel zelf 112 en praat erover met iemand die je vertrouwt.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 4 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2023

    De stem van haar kleinzoon, nagemaakt met AI

    Grootouders van 73 en 75 in Canada, en de ouders van een man in Canada

    Wat er gebeurde
    In 2023 belde 'de kleinzoon' van een grootmoeder in Canada: hij zat vast, zonder portemonnee of telefoon, en had geld nodig voor een borgsom. Het klonk precies als hij. Samen met haar man haalde ze bij hun bank 3.000 Canadese dollar op, het maximum voor één dag, en ze gingen naar een tweede bank voor meer. Daar nam een bankmanager hen apart: een andere klant had net zo'n telefoontje gehad, en die stem bleek nagemaakt. 'We waren ervan overtuigd dat we met hem praatten', zei ze later. Bij een ander gezin belde een 'advocaat': hun zoon had een dodelijk ongeluk veroorzaakt en had geld nodig voor de rechtszaak. Ze kregen ook 'hem' even aan de lijn, en stuurden 21.000 Canadese dollar via bitcoin.
    Waarom het werkte
    Een stem die je vertrouwt, angst en haast. Een paar opgenomen zinnen zijn genoeg om een stem na te maken.
    Wat het kostte
    De grootouders werden op tijd gewaarschuwd door een bankmanager. Het andere gezin was 21.000 Canadese dollar kwijt. In onderzoek voor de Rijksoverheid (2024) herkende maar 4 procent de nagemaakte stem van een bekende radiopresentator met zekerheid als nep.
    Wat het had voorkomen
    Hang op en bel zelf terug op het nummer dat je al hebt, niet met de terugbelknop. Vraag iets wat alleen die persoon kan weten, of spreek in de familie een codewoord af.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 4 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2025

    De premier prijst een belegging aan. Alleen was hij het niet.

    Facebookgebruikers in Nederland

    Wat er gebeurde
    In 2025 dook op Facebook een nagemaakte video op van de minister-president, samen met journalisten van de NOS. Hij prees een beleggingsplatform aan: De Nederlandsche Bank zou garant staan en je huishouden zou er een vast inkomen aan overhouden. Wie klikte, kwam op een nagemaakte nieuwssite, liet een telefoonnummer achter en moest eerst 250 euro inleggen. Daarna belden 'beleggingsadviseurs' die steeds meer geld wilden. De video werd bijna 250.000 keer getoond.
    Waarom het werkte
    Een bekend gezicht, een instantie die je vertrouwt en een klein eerste bedrag. Daarna komt de druk, aan de telefoon.
    Wat het kostte
    Slachtoffers kunnen in korte tijd duizenden euro's kwijtraken. Beleggingsfraude gaf in 2025 bij de Fraudehelpdesk de hoogste schade voor particulieren van alle fraudevormen, 34,1 miljoen euro.
    Wat het had voorkomen
    Klik niet op advertenties waarin bekende mensen een belegging aanprijzen, en geloof geen gegarandeerde winst. Laat nergens je telefoonnummer achter en meld zo'n advertentie bij de Fraudehelpdesk.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 4 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2026

    Verliefd op een 'soldaat in Jemen'

    Een vrouw van 71 in Polen, en andere ouderen die online een nieuwe liefde vinden

    Wat er gebeurde
    Het begon met een bericht: 'Hoi, hoe gaat het, waar kom je vandaan?' De man zei dat hij een Poolse soldaat was, gestationeerd in Jemen. Er volgden dagelijkse gesprekken, liefdesverklaringen, plannen voor een gezamenlijke toekomst en de belofte elkaar te ontmoeten. Toen het vertrouwen er was, vroeg hij geld: eerst voor beltegoed en om contact te houden, daarna voor zijn vlucht naar Polen. De vrouw van 71 verloor ruim 50.000 złoty.
    Waarom het werkte
    De oplichter begint niet met geld maar met gevoelens en vertrouwen, soms weken of maanden lang. Vaak vraagt hij de liefde geheim te houden. Foto's en zelfs video's kunnen met AI gemaakt zijn. En soms volgt nog een uitnodiging om samen te beleggen.
    Wat het kostte
    Ruim 50.000 złoty. In Polen in 2025 244 gevallen van zulke liefdesfraude; het meeste geld verliezen mensen boven de 65. In Nederland gaf beleggingsfraude in 2025 de grootste schade (34,1 miljoen euro); in één zaak stelde de oplichter, toen het geld op was, voor het huis te verkopen, en ging het slachtoffer al naar een notaris.
    Wat het had voorkomen
    Stuur nooit geld naar iemand die je alleen online kent. Vertel je familie over een nieuwe liefde; moet het geheim blijven, dan klopt het niet. Een foto, uniform of videogesprek is geen bewijs: praat erover voor je iets overmaakt. Opgelicht? Het is niet je schuld: praat erover en meld het.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2025

    'U spreekt met de fraudeafdeling van uw bank'

    Duizenden Nederlandse bankklanten

    Wat er gebeurde
    Een 'bankmedewerker' belt, soms met het echte nummer van de bank in beeld. Er gebeurt iets vreemds op je rekening en je geld moet tijdelijk naar een 'veilige kluisrekening'. Of je pas is niet meer veilig en wordt opgehaald door een koerier. Soms moet je een programma als AnyDesk installeren, zodat ze kunnen 'helpen'. De bellers kennen vaak al je naam, je rekeningnummer en soms zelfs je laatste betalingen.
    Waarom het werkte
    Angst, haast en gezag, geloofwaardig gemaakt met gegevens uit eerdere phishing of lekken en een nagemaakt telefoonnummer. Soms begint het met een phishingmail, waarna 'de bank' belt over een dreiging op je rekening.
    Wat het kostte
    In 2025 in Nederland 25,8 miljoen euro, bij iets minder dan 5.900 slachtoffers. Iets meer dan 45 procent werd uit coulance vergoed.
    Wat het had voorkomen
    Je bank vraagt nooit om geld naar een 'veilige rekening' te zetten, haalt nooit je pas op en vraagt nooit om op afstand mee te kijken. Hang op en bel zelf het nummer op de achterkant van je pas.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2024

    De financieel directeur in de videocall was nep

    Een medewerker van de financiële afdeling van een internationaal ingenieursbureau in Hong Kong

    Wat er gebeurde
    Het begon met een bericht dat van de financieel directeur in het Verenigd Koninkrijk leek te komen, over een geheime transactie. De medewerker dacht eerst aan phishing. Daarna volgde een videogesprek met de directeur en andere collega's, die er precies zo uitzagen en klonken als de medewerker gewend was. Volgens de politie was iedereen in dat gesprek nep, behalve de medewerker zelf. Er volgden vijftien overboekingen. Pas bij navraag op het hoofdkantoor kwam het uit.
    Waarom het werkte
    Gezag (de financieel directeur), geheimhouding en een groep bekende gezichten namen de twijfel weg. Beeld en stem waren nagemaakt met openbare video's van de echte mensen. Eén medewerker kon vijftien keer betalen zonder terugbelcontrole of tweede handtekening.
    Wat het kostte
    Zo'n 200 miljoen Hongkongse dollar, ongeveer 25,6 miljoen Amerikaanse dollar.
    Wat het had voorkomen
    Een betaalopdracht uit een gesprek of chat voer je pas uit als je de aanvrager zelf hebt teruggebeld, op een nummer dat je al had. Een 'geheime' deal die de normale route overslaat, is een stopteken, ook als de gezichten kloppen.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2018

    Een geheime overname in Dubai, betaald in zes delen

    De directeur en de financieel directeur van een Nederlandse bioscoopketen

    Wat er gebeurde
    In maart 2018 kreeg de Nederlandse directeur mails die van de topman van het Franse moederbedrijf leken te komen. Het ging om een strikt vertrouwelijke overname van een bedrijf in Dubai; een adviseur van een groot accountantskantoor zou contact opnemen. Contact mocht alleen via 'mijn persoonlijke mail', niet telefonisch, en zelfs collega's mochten het niet weten. In drie weken volgden zes betalingen naar Dubai. Het kwam pas uit toen het Franse hoofdkantoor vragen stelde over het geld.
    Waarom het werkte
    Gezag, haast en vooral geheimhouding die elke gewone controle blokkeerde: niet bellen, niets tegen collega's zeggen. Er was wel twijfel ('Wonderlijk proces. Nooit zo meegemaakt'), maar een telefoontje werd afgewimpeld en niemand belde zelf het bekende nummer van de topman.
    Wat het kostte
    Ruim 19,2 miljoen euro. Beide directeuren raakten hun baan kwijt.
    Wat het had voorkomen
    Geheim plus haast plus een nieuwe rekening betekent: stoppen. Bel de aanvrager terug op een nummer dat je al had, nooit op een nummer uit de mail. Geen betaalopdracht mag je verbieden een collega erbij te halen.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2026

    Een nepcollega van IT belt de klantenservice

    Medewerkers van de klantenservice van een grote Nederlandse telecomaanbieder, en miljoenen klanten

    Wat er gebeurde
    Begin februari 2026 belde een man die goed Nederlands sprak de klantenservice. Hij deed zich voor als collega van de IT-afdeling: er moest een probleem worden opgelost, en daarvoor moest de medewerker inloggen op een intern systeem. Op een nagemaakte inlogpagina vulde de medewerker gebruikersnaam, wachtwoord en een verificatiecode in. Daarna werden in korte tijd de gegevens van miljoenen klanten gedownload. Later belden oplichters klanten over 'compensatie' voor het lek en vroegen ze om een sms-code.
    Waarom het werkte
    Een collega van IT, een probleem dat nu moet worden opgelost en Engelse IT-termen tussen het Nederlands door. De extra beveiligingsstap werd omzeild doordat de medewerker zelf de code gaf. Volgens de NOS was de toegang ook te ruim ingesteld en ging er geen alarm af bij de grote download. Het bedrijf hoorde pas van de diefstal toen de criminelen zich zelf meldden.
    Wat het kostte
    Gegevens van 6,2 miljoen klantaccounts, waaronder IBAN's en ID-nummers. Het bedrijf weigerde losgeld te betalen en de gegevens werden gepubliceerd.
    Wat het had voorkomen
    Echte IT vraagt nooit om in te loggen via een link die ze je aan de telefoon geven, en nooit om je code. Hang op en bel de servicedesk terug op het interne nummer. Als klant: je provider belt niet over compensatie, en een sms-code geef je aan niemand.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2025

    'Geld terug' - en dan een programma op je computer

    Mensen in Nederland die te horen kregen dat er geld voor hen klaarstond

    Wat er gebeurde
    Geld terug is een lokaas. In 2026 ging er een nepmail in omloop in naam van de Belastingdienst over te veel betaalde belasting, en de Fraudehelpdesk meldde een nepmail over een 'terugbetaling' waarin de afzender aankondigde te zullen bellen. In augustus 2025 beschreef de politie een zaak waarin duizenden mensen via een automatisch ingesproken bericht werden benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van een loterij: er zou een prijs gewonnen zijn. Een slachtoffer kreeg daarna te horen dat er te veel geld was betaald of dat er nog belasting moest worden afgedragen. Een link waarop ze moest klikken werkte niet, de oplichter bood hulp aan en verleidde haar om AnyDesk of een soortgelijk programma te installeren. Daarmee kreeg de oplichter toegang tot de computer en de rekening. Hij veranderde de naam van de spaarrekening in die van de loterij, en een deel van het geld moest als te veel betaald of als belasting worden 'teruggeboekt' en werd doorgestuurd naar een derde rekening. Hoe zo'n terugbetaling verloopt, staat in een uitspraak van de Geschillencommissie Financiële Dienstverlening (Kifid) over een geval van 22 juli 2021: een nep-klantenservice vroeg een man een programma te installeren waarmee ze zijn computer konden overnemen, vertelde dat een te veel betaald bedrag werd teruggestort en verzocht hem in te loggen bij zijn bank en de 'terugbetaling' met zijn scanner te bevestigen. Daarna zou er iets fout zijn gegaan en moest hij nogmaals bevestigen: zonder het te beseffen deed hij vijf betalingen bij vijf webshops.
    Waarom het werkte
    Hoop in plaats van angst: er staat geld voor je klaar. De politie omschrijft telefonische helpdeskfraude als een crimineel die zich telefonisch voordoet als bijvoorbeeld een medewerker van de overheid of een bedrijf. Een behulpzame 'medewerker' biedt aan het te regelen en laat een programma installeren, en daarmee komt de oplichter in de computer en in de rekening. In de uitspraak bestond de 'terugbetaling' uit betalingen die hij op de gebruikelijke manier zelf bevestigde; volgens de commissie waren het daarom geen niet-toegestane betalingen. Een telefoontje over geld terug kan ook echt zijn: op 18 oktober 2024 maakte de Belastingdienst bekend mensen te gaan bellen die mogelijk recht hebben op belastingteruggave. In die gesprekken vraagt de Belastingdienst nooit om op een link te klikken of om bankgegevens, en noemt hij geen bedragen.
    Wat het kostte
    In de politiezaak ruim honderdtachtig slachtoffers in een jaar tijd en een gemeld schadebedrag van ruim 350.000 euro. In de uitspraak vijf betalingen van samen 727,97 euro; de commissie wees de claim op de bank af (niet-bindend advies), omdat hij met de betalingen had ingestemd zonder zich dat te realiseren en niet was gebleken dat de bank haar zorgplicht had geschonden.
    Wat het had voorkomen
    Installeer nooit een programma op verzoek van een beller, ook niet om 'geld terug' te krijgen. Hang op en zoek zelf het nummer op in je eigen administratie of op de officiële website; in zoekresultaten staan soms nephelpdesks. Is het toch gebeurd? Neem direct contact op met je bank en gebruik de computer niet meer.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2026

    'Ik ben geen robot' - en dan Windows + R

    Iedereen die op een website een nep-robotcheck tegenkomt, op Windows of een Mac

    Wat er gebeurde
    Een website toont een nep-CAPTCHA en daarna stappen: druk op de Windows-toets + R, dan op Ctrl + V, dan op Enter. De site heeft stiekem een commando gekopieerd; wie de stappen volgt, plakt het in het venster Uitvoeren en start het zelf. Daarna draait er malware die gegevens steelt, zoals Lumma Stealer. Op een Mac luidt de opdracht een commando in Terminal te plakken; die malware verzamelt onder meer bestanden, sleutelhangergegevens en sleutels van cryptowallets. CERT Polska beschreef in februari 2026 een grote Poolse organisatie die zo werd aangevallen.
    Waarom het werkte
    Het lijkt op een gewone controle of een kleine fout die je even oplost, en het slachtoffer voert het commando zelf uit.
    Wat het kostte
    Volgens ESET in de eerste helft van 2025 ruim 500% gegroeid en na phishing de meest voorkomende aanvalsmethode; tussen de tweede helft van 2025 en de eerste helft van 2026 nog eens 108%. Volgens Microsoft draaiden zulke commando's tussen februari en begin mei 2026 op meer dan 1,1 miljoen apparaten.
    Wat het had voorkomen
    Een echte CAPTCHA vraagt je nooit om iets te plakken of uit te voeren. Vraagt een site om Windows + R, Ctrl + V of Terminal: sluit het tabblad. Toch gedaan? Haal de computer van internet, laat een virusscan lopen en verander je wachtwoorden via een ander apparaat, met tweestapsverificatie.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2025

    Een 'belegger' in een app, en een saldo dat alleen maar groeit

    Mensen in de Verenigde Staten die via een bericht, sociale media of een datingapp in een nepbeleggingsplatform terechtkomen, en de slachtoffers van mensenhandel die de fraude moeten uitvoeren

    Wat er gebeurde
    In 2025 ontving het Internet Crime Complaint Center van de FBI 1.008.597 meldingen van internetcriminaliteit, met een gemelde schade van 20,877 miljard dollar. Bij cryptobeleggingsfraude leggen de oplichters contact via sms, sociale media, advertenties of datingapps en verplaatsen ze het gesprek snel naar een berichtenapp. Ze introduceren het slachtoffer in beleggingsgroepen die zich voordoen als kundige insiders, verleiden het om cryptovaluta naar nepbeleggingsplatforms of nepapps te sturen, tonen nepwinsten en bieden leningen aan om meer te investeren. Wie het geld wil opnemen, betaalt eerst belasting en kosten; daarna verdwijnen de oplichters met al het geld. Slachtoffers worden ook opnieuw benaderd door herstelfraude die beweert het geld terug te kunnen halen. Volgens het IC3 worden deze fraude vooral uitgevoerd door georganiseerde criminele enterprises in Zuidoost-Azie, met slachtoffers van mensenhandel als dwangarbeid.
    Waarom het werkte
    Psychologische manipulatie en de schijn van legitimiteit: een onbekende die een vriend wordt, een groep succesvolle beleggers, een saldo met groene getallen dat alleen maar stijgt, en leningen om meer te investeren. Om op te nemen betaal je eerst belasting en kosten. De winst was nooit echt, en na het verdwijnen vindt een herstelfraude het slachtoffer opnieuw.
    Wat het kostte
    In de Verenigde Staten in 2025 was cryptobeleggingsfraude de grootste bron van financiele verliezen voor Amerikanen: 7,2 miljard dollar gemeld. Er waren 181.565 meldingen over crypto, samen meer dan 11 miljard dollar. Beleggingsfraude was het grootste onderdeel van de verliezen. Herstelfraude: 10.516 meldingen en 1,4 miljard dollar schade. In totaal 1.008.597 meldingen en 20,877 miljard dollar gemelde schade.
    Wat het had voorkomen
    Stuur nooit geld naar een platform dat je niet zelf kunt controleren. Een onbekende in een berichtenapp is geen beleggingsadviseur. Groene getallen zijn geen winst. Kun je niet opnemen? Dan is het oplichting. Praat erover met iemand die je vertrouwt en meld het. Het is niet je schuld.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 7 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2023

    158 jaar oud, en na één aanval omgevallen

    Een Brits familiebedrijf in transport, met zo'n 400 vrachtwagens

    Wat er gebeurde
    In juni 2023 versleutelde een ransomwarebende de bestanden van het bedrijf en twee zusterbedrijven. De aanvallers kwamen binnen door het wachtwoord van een medewerker te raden, met software die duizenden pogingen doet. De eigenaren weigerden te betalen. Binnen een paar dagen stond er een nieuw transportsysteem, maar de financiële administratie kwam niet terug: de criminelen hadden ook de back-up vernietigd die veilig ergens anders had moeten staan.
    Waarom het werkte
    Een raadbaar wachtwoord op een account dat van buitenaf bereikbaar was, en een back-up 'buiten de deur' waar de aanvallers toch bij konden. Een maand eerder was nog een cyberverzekering van 1 miljoen pond afgesloten.
    Wat het kostte
    Zonder financiële administratie wilde de bank niet lenen. Het bedrijf ging in september 2023 ten onder en zo'n 700 mensen verloren hun baan.
    Wat het had voorkomen
    Een verzekering vervangt geen back-up die criminelen niet kunnen bereiken. Houd een offline kopie van je boekhouding en facturatie, en zet tweestapsverificatie op alles wat van buitenaf bereikbaar is.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2024

    Eén laptop voor werk, games en illegale downloads

    Zo'n 165 organisaties die gegevens bij één cloudplatform opsloegen

    Wat er gebeurde
    Aanvallers logden in bij de cloudomgevingen van bedrijven met gestolen wachtwoorden. Die waren buitgemaakt door infostealers: malware die opgeslagen wachtwoorden steelt. Volgens de onderzoekers begon het in meerdere gevallen op laptops van externe medewerkers die ook werden gebruikt om te gamen en om illegale software te downloaden. Sommige wachtwoorden waren al in 2020 gestolen en werkten jaren later nog.
    Waarom het werkte
    Eén apparaat voor werk en ontspanning, opgeslagen wachtwoorden, geen tweestapsverificatie op de accounts en wachtwoorden die nooit werden gewijzigd.
    Wat het kostte
    Zo'n 165 organisaties werden gewaarschuwd. Een van de daders bekende later onder meer de belgegevens van meer dan 100 miljoen klanten van een telecombedrijf te hebben gestolen; de groep kreeg meer dan 2,5 miljoen dollar losgeld.
    Wat het had voorkomen
    Geen games, cracks of 'gratis' software op een apparaat waarmee je werkt. Zet tweestapsverificatie op elk werkaccount, en verander wachtwoorden die ooit op een gedeeld of besmet apparaat stonden.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2022

    Een mediaserver op de pc thuis opende de kluis van de zaak

    Een senior engineer bij een bedrijf dat een wachtwoordmanager maakt

    Wat er gebeurde
    Op de privécomputer thuis draaide een mediaserver voor films en series, voor eigen gebruik. De beveiligingsupdate voor een bekend lek was sinds mei 2020 beschikbaar, maar nooit geïnstalleerd. Via dat lek zette een aanvaller een keylogger op de computer. Die ving het hoofdwachtwoord op toen de engineer inlogde op de zakelijke kluis. Daarmee kon de aanvaller een back-up met klantgegevens kopiëren.
    Waarom het werkte
    Een hobbyserver op dezelfde pc als het werk, zo'n 75 versies achter. De privé- en de werkkluis waren gekoppeld met hetzelfde hoofdwachtwoord.
    Wat het kostte
    Een back-up met de kluisgegevens van alle klanten werd gekopieerd. De Britse privacytoezichthouder gaf een boete van 1,2 miljoen pond.
    Wat het had voorkomen
    Werk op een werkapparaat. Hobbyservers, gamepc's en slimme apparaten horen op een apart netwerk, niet op de computer waarmee je werkt. Werk alles bij wat vanaf internet bereikbaar is, en houd werk- en privéwachtwoorden gescheiden.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2024

    Twee jaar geduld, en een halve seconde te laat

    xz, een klein programma om bestanden in te pakken dat in Linux zit, onderhouden door één vrijwilliger

    Wat er gebeurde
    Op 29 oktober 2021 stuurde een nieuwkomer een eerste, onschuldige verbetering. In 2022 zetten andere accounts de beheerder onder druk ('Progress will not happen until there is new maintainer.'), die schreef dat zijn ruimte beperkt was en dat het 'een onbetaald hobbyproject' is. Eind 2022 stond de nieuwkomer als medebeheerder vermeld en kon hij zelf wijzigingen doorvoeren. De versies 5.6.0 (24 februari 2024) en 5.6.1 (9 maart 2024) bevatten een achterdeur: verstopt in vermomde testbestanden en alleen ingeschakeld in de downloadpakketten. Een engineer die prestatietests deed, zag dat inloggen via ssh veel rekenkracht kostte (0,8 seconde in plaats van 0,3), zocht het uit en sloeg op 29 maart 2024 alarm.
    Waarom het werkte
    Jaren geduld en behulpzaamheid om vertrouwen te winnen, druk op een vermoeide vrijwilliger, en de kwaadaardige code verstopt op een plek waar niemand keek.
    Wat het kostte
    Ernstigste score (CVSS 10). Testversies van Linux hadden de achterdeur al; de stabiele versies van de grote Linux-distributies niet, volgens hun eigen meldingen. 'We got unreasonably lucky here', zei de ontdekker.
    Wat het had voorkomen
    Meld het als iets raar aanvoelt of trager is dan normaal: zo werd dit ontdekt. Geef niemand sleutels of toegang omdat hij aandringt, hoe behulpzaam hij ook was. Gebruik stabiele versies, installeer updates van de officiële bron en volg waarschuwingen op (CISA: terug naar xz 5.4.6).

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2024

    'Even samenvatten' - en de gegevens staan in een AI-chatbot

    Medewerkers die vertrouwelijke gegevens in een AI-chatbot zetten

    Wat er gebeurde
    Op 6 augustus 2024 meldde de Autoriteit Persoonsgegevens dat zij de afgelopen tijd meerdere meldingen had gekregen van datalekken doordat medewerkers persoonsgegevens van bijvoorbeeld patiënten of klanten deelden met een AI-chatbot. Een medewerker van een huisartsenpraktijk had, tegen de afspraken in, medische gegevens van patiënten ingevoerd; bij een telecombedrijf had een medewerker een bestand met onder meer adressen van klanten ingevoerd. In Zuid-Korea meldde Economist Korea op 30 maart 2023 dat bij een grote elektronicafabrikant binnen 20 dagen nadat de chipdivisie een AI-chatbot had toegestaan, drie lekken waren vastgesteld: twee keer gegevens over apparatuur (broncode) en één keer de inhoud van een vergadering. In augustus 2025 bleek dat een zoekmachine meer dan 370.000 gesprekken met een AI-chatbot had geïndexeerd, in veel gevallen zonder dat de gebruikers dat wisten.
    Waarom het werkte
    Er is geen oplichter nodig: haast en gemak doen het werk. Volgens de AP slaan de meeste bedrijven achter chatbots alle ingevoerde gegevens op, en gebruiken medewerkers chatbots vaak op eigen initiatief en tegen de afspraken in: zijn er persoonsgegevens ingevoerd, dan is er sprake van een datalek. In de gesprekken die in de zoekmachine stonden, zaten soms een naam, persoonlijke gegevens en ten minste één wachtwoord.
    Wat het kostte
    Bij de elektronicafabrikant drie lekken in minder dan 20 dagen; het bedrijf beperkte daarna het gebruik van generatieve AI op bedrijfsapparaten. Meer dan 370.000 gesprekken vindbaar in een zoekmachine.
    Wat het had voorkomen
    Zet geen persoonsgegevens, klantgegevens, contracten, broncode of wachtwoorden in een publieke AI-chatbot. Maak als organisatie duidelijke afspraken met medewerkers over AI-chatbots: wie verantwoordelijk is, wat erin mag en waar de gegevens terechtkomen. Lokale AI houdt de gegevens binnen, maar moet net zo goed beveiligd worden: in 2025 vond Cisco meer dan 1.100 AI-servers die zonder inlog vanaf het internet bereikbaar waren.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 2026

    De vergeten server met oude gegevens

    Een groot bedrijf voor juridische en zakelijke informatie, en zijn klanten

    Wat er gebeurde
    Het bedrijf bewaarde op servers oude, verouderde gegevens van vóór 2020: klantnamen, gebruikers-ID's, zakelijke contactgegevens, gebruikte producten, klantenquêtes met de IP-adressen van de respondenten en supporttickets. Op 3 december 2025 verscheen voor een webframework een kritieke fix (ernst 10,0; 'we raden aan direct te upgraden'). Volgens de aanvaller kwam hij op 24 februari 2026 binnen in de AWS-omgeving van het bedrijf via een webapp die nog niet was bijgewerkt. Hij zegt 2,04 GB aan gestructureerde data te hebben gekopieerd. Op 3 maart 2026 meldde BleepingComputer dat 2 GB aan bestanden op ondergrondse forums was gelekt; het bedrijf bevestigde dat een onbevoegde partij toegang had tot een beperkt aantal servers.
    Waarom het werkte
    Twee dingen die gewoon lijken: oude gegevens op oude servers laten staan en een webapp niet meteen bijwerken. De fix bestond al sinds 3 december 2025; volgens de aanvaller was de app op 24 februari 2026 nog niet bijgewerkt en was voor de inbraak geen ingewikkelde aanval nodig.
    Wat het kostte
    Volgens de aanvaller 2,04 GB, 3,9 miljoen databaserecords, 21.042 klantaccounts en 400.000 cloudgebruikersprofielen; het bedrijf noemt geen aantallen. 2 GB aan bestanden lekte op ondergrondse forums. Volgens het bedrijf bevatten de gegevens geen social security-nummers, rijbewijsnummers, financiële gegevens of actieve wachtwoorden.
    Wat het had voorkomen
    Installeer kritieke updates meteen, vooral voor alles wat via internet bereikbaar is. En bewaar geen oude gegevens die je niet meer nodig hebt: wat er niet staat, kan niet lekken.

    Het hele verhaal (opent de oorspronkelijke bron):

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 6 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.

    Echt gebeurd - 1998

    90 procent van een animatiefilm gewist, en de back-up werkte niet

    Een grote animatiestudio, midden in de productie van een speelfilm

    Wat er gebeurde
    Iemand voerde een wiscommando uit in de hoofdmap van het filmproject, en 90 procent van de film verdween. De back-ups op tape bleken ongemerkt te zijn mislukt: de bestanden waren te groot geworden en het foutenlogboek stond op dezelfde volle schijf. De redding: een collega die na de geboorte van haar zoon thuis werkte, had een volledige kopie op haar computer thuis. Die werd in dekens gewikkeld, met gordels vastgezet en naar de studio gereden.
    Waarom het werkte
    De back-ups werden nooit op terugzetten getest, en de fout gaf geen enkel alarm. De kopie die de film redde, bestond bij toeval.
    Wat het kostte
    Een week werk op een onbetrouwbare terugzetting was weg, en 10 tot 12 mensen werkten een heel weekend non-stop om alles te controleren.
    Wat het had voorkomen
    Een back-up is pas echt als je er een keer iets mee hebt teruggezet. Zorg dat foutmeldingen bij een mens aankomen, en bewaar met opzet een kopie op een andere plek, niet bij toeval.

    Samenvatting door 3D-eVo in onze eigen woorden, gecontroleerd met de bronnen op 3 oktober 2026. Voor het hele verhaal is de bron leidend.